top of page

KADEHLERDE YÜZ BİN MİLYON BALONCUK VAR!

Konumuz kadehlerdeki baloncuklar. Kadehlerde yüz bin milyon boyutuna ulaşamasa da köpüklü şarapları içtiğimizde kendini gösteren, karbondioksitin çözünmesiyle elde edilen baloncuklar damaklarda ben de buradayım demektedir. Sıkça şampanya olarak bahsettiğimiz şaraplar; farklı üretim teknikleriyle elde edilebilen köpüklü şaraplardır. Bu yazımızda şarap stili ve ortaya çıkışına dair anlatılan hikayelere yer vereceğiz.

Tarihsel süreçte köpüklü şarapların ortaya çıkması 15.yüzyıla kadar uzanmaktadır. Fransa’nın Champagne bölgesinde ortaya çıkan şaraplar hakkında birkaç farklı hikâye bulunmaktadır. Dikkat çeken ortaya çıkış hikayesi günümüzde de şampanya denildiğinde akla gelen markalardan Dom Perignon’a dayanır. Dom Perignon, Champagne bölgesinde şarap üreten ünlü bir rahiptir. Farklı fermantasyon tekniklerini denerken köpüklü şarabı keşfettiğine, büyük bir heyecanla “Kardeşlerim çabuk gelin, yıldızları tadıyorum.” cümlesini kuruduğuna inanılır. Dom Perignon’un şampanyayı keşfettiği varsayımı dışında; 17. yüzyıl ortalarından itibaren köpüklü şarabın üretiminde bir standart oluşturmuştur.


Karbondioksit kaynaklı kabarcıkları koruyarak şişelemiş ve dünyaya tanıtmıştır. Günümüzde şampanya denildiğinde akla ilk gelen markalardan biri olması da şaşırtıcı değildir. Bir diğer hikâye ise Champagne bölgesinin kuzeyinde kazara ortaya çıktığına dairdir. Champagne, şarap bölgeleri arasında en kuzeyde bulunan, nispeten soğuk iklime sahip bölgedir. Normal şarap üretim aşamaları izlenirken kış kendini gösterir ve fermantasyonu gerçekleştiren mayalar donar. Fakat şarap üreticiler bu durumu fark edemez ve işlemin tamamlandığını düşünüp fıçılara doldurur. Havaların ısınmasıyla şarabın içinde kalmış mayalar tekrar canlanır ancak kapalı bir kapta olduğundan ötürü fermantasyonla ortaya çıkan karbondioksit havaya karışamaz ve zamanla şarabın içinde çözünür. 1500’lü yıllarda ilk defa karşılaşılan tesadüfi şarap hata olarak görülmüştür. İngiltere ile yapılan şarap ticaretiyle 1600’lü yıllarda köpüklü şaraplar popülerlik kazanmıştır. Zamanla baloncukların sebebi tespit edilmiş, şarap üretim teknikleri ve malzemeler popülerlik kazanan köpüklü şaraplara uyarlanmıştır.


Yaygın olarak karşılaştığımız bir genellemeyi düzeltmekte fayda var. Karşılaştığımız her köpüklü şarap şampanya değildir. Şampanya sadece Fransa’nın Champagne bölgesinde, geleneksel yöntemle üretilen bir köpüklü şaraptır. Şampanyanın üretim tekniği, üzüm çeşitleri ve bölgesi yıllar önce şarap yasalarıyla belirlenmiştir. Sadece bu şartları sağlayan köpüklü şaraplar “Champagne” ismini kullanabilir.


(Şampanya Yöntemi” tekniğinde bulunan riddling aşamasının görseli)

Köpüklü şarabı diğer şaraplardan ayıran en temel özellik sahip oldukları kabarcıklardır. Basitçe değerlendirildiğinde bütün şaraplardan köpüklü şarap elde edilebilir. Üzüm suyunu şaraba dönüşmesini sağlayan alkolik fermantasyon sürecinde ortaya alkol, ısı ve karbondioksit çıkar. Köpüklü şaraplardaki temel mantık; ortaya çıkan karbondioksiti hapsetmek ve şarabın içinde çözünmesini sağlamaktır. Çözünen karbondioksit şarap içinde baloncuklara dönüşür. Köpüklü şarap yapımı diğer stillere nazaran daha fazla risk içermektedir. Karbondioksitin şarap içinde çözünmesi sürecinde şişe ya da kullanılan kabın basıncı iyi yönetilmeli ve dayanıklı malzeme kullanılmasına dikkat edilmelidir. Basınç sebebiyle tarihte birçok kazaya ve ciddi yaralanmalara sebep olduğunu söylersek abartmış olmayız. Günümüzde dünyanın birçok yerinde köpüklü şaraplar üretilmektedir. Değişen ve gelişen şarap üretim teknikleriyle birkaç farklı yöntemle köpüklü şarap elde edilebilir. ‘Şampanya Yöntemi’ olarak bilinen geleneksel yöntem, tank yöntemi, transfer yöntemi ve karbonasyon yöntemi ile köpüklü şarap üretilebilir. Yöntemlerin benzer ya da farklı yönleri olsa da temel hedef şarabın kabarcık kazanmasını sağlamaktır. Meşakkatli üretim aşamalarından sonra köpüklü şarabımız kadehlerde içilmeye hazırdır. Peki yoğun emek harcanmış bu şarabın yanına nasıl bir yemek eşleştirmeliyiz? Deniz ürünlerinden özellikle ıstakoz ve istiridye zaman içinde doğal bir eşleşme sağlamıştır. Ülkemizde salamura mantığıyla hazırlanan lakerda güzel bir eşleşme sağlayabilir. Belki de en eğlenceli eşleştirmelerden tereyağlı patlamış mısır ya da güzel bir patates kızartması basit ama bir o kadar da etkileyici bir eşleşme ortaya çıkartacaktır.

Köpüklü şarapların hikayesi, tarih boyunca çizdiği imaj ve barındırdığı baloncukların damaktaki dinamikliğiyle kutlamalarda baş köşede kendine yer bulmuştur. Zamanla kendi tüketici kitlesini oluşturan şampanyayı ise belki de en iyi Napolyon’un meşhur sözü anlatmaktadır; “Eğer bir savaş kazandıysan şampanyayı hak etmişsindir. Ama eğer bir savaşı kaybettiysen şampanyaya ihtiyacın vardır.”

12 görüntüleme

Son Yazılar

Hepsini Gör

Commenti


bottom of page